Co to jest gwara poznańska?
Gwara poznańska to regionalny dialekt języka polskiego, który wykształcił się w Poznaniu i jego okolicach. Charakteryzuje się unikalnym zestawem słów, zwrotów oraz specyficzną wymową, odzwierciedlającą bogatą historię i kulturę regionu. Korzenie gwary poznańskiej sięgają średniowiecza, kiedy to na terenie Wielkopolski spotykały się różne wpływy językowe. W wyniku kontaktów z niemieckojęzycznymi sąsiadami, zwłaszcza w okresie zaborów pruskich, do gwary wprowadzono liczne zapożyczenia z języka niemieckiego.
Jakie są najpopularniejsze słowa w słowniku gwary poznańskiej?
Do najpopularniejszych należy „pyra” (ziemniak), „bamber” (chłop, zwłaszcza wiejski prostak), „bimba” (tramwaj), „szneka z glancem” (drożdżówka z lukrem) czy „gzik” (twarożek ze śmietaną). Wśród innych wyróżniających się słów znajdują się „lajsnąć” (kupić) i „klejdry” (plotki). Te i inne wyrazy stanowią nieodłączny element języka codziennego w Poznaniu i są symbolem lokalnej tożsamości. Poniżej przedstawiamy popularne (nie wszystkie) słowa w gwarze poznańskiej:
| ajzol | metalowy przedmiot |
| akuratny | porządny |
| antrejka | przedpokój |
| badeje | kompielówki |
| bamber | chłop |
| blubrać | mówić, ględzić |
| bimba | tramwaj |
| bręczeć | marudzić |
| brękot | maruda |
| bździągwa | ktoś kto ciągle narzeka |
| chabas | mięso |
| chęchy | zarośla, krzaki |
| chichrać się | śmiać się |
| chochla | czerpak |
| churchlać | kaszleć |
| cug | przeciąg |
| ćmik | papieros |
| ćpać | rzucać czymś |
| drabka | drabina |
| drzuzgawki | truskawki |
| dudlać | płakać |
| ejber | łobóz |
| fest | dobrze, dobry |
| fleja | niezdara |
| frechowny | bezczelny, obrażalski |
| fyrać | uciekać |
| galart | galareta z mięsa |
| ganc | całkiem |
| gichnąć | nalać |
| giglać | łaskotać |
| głabać | kraść |
| grajotko | intrument muzyczny |
| grygolić | bazgrać |
| graty | rupiecie |
| gzik | twarożek, biały serek |
| haczka | motyka |
| istny | „jak ten” np. istny ojciec |
| kanka | dzbanek |
| kalafa | twarz |
| kamlot | kamień |
| kasta | skrzynia |
| kejter | pies |
| klamot | kamień, coś dużego |
| klamerka | spinacz do prania |
| klemki | twarde cukierki |
| kluka | nos |
| klunkry | graty, rupiecie |
| knyp | nóż |
| korbol | dynia |
| laczki | kapcie, obuwie domowe |
| lajsnąć | kupić sobie coś |
| latoś | tego roku |
| lebera | wątrobianka |
| lofrować | chodzić bez celu |
| lola | kij |
| lumpy | ubrania |
| luńt | kawałek |
| lyrać się | chwiać się |
| makocz | makowiec |
| maluda | dziecko |
| mela | dziewczyna |
| miągwa | beksa |
| narychtować | przygotować |
| nośpłat | handlarz starzyzną |
| opypłać się | ubrudzić się |
| pana | przebita dętka |
| plyndz | placek ziemniaczany |
| poruta | wstydz |
| pyra | ziemniak |
| redyska | rzodkiewka |
| rojber | nicpoń |
| rychtyk | akurat, dokładnie |
| ryczka | taboret |
| rumpuć | zupa jarzynowa |
| ryfa | mina |
| rzęch | odzież, coś starego |
| skład | sklep |
| stryknąć się | zderzyć się |
| szagówki | kopytka |
| szajba | obłęd |
| szałaput | lekkomyślny |
| szczun | chłopak |
| szkieta | noga |
| szneka z glancem | drożdżówka z lukrem |
| sznupa | twarz |
| sznytka | kromka |
| szpeniol | ważniak |
| szpryca | strzykawka |
| szuszwol | brudas |
| szwung | pęd |
| szydera | kpina |
| śrupać | chrupać |
| świgać | rzucać |
| taśtać | nieść |
| tej | „ty”, zaczepne |
| trzewiki | buty |
| tytka | torebka papierowa / plastikowa |
| uskromnić się | uspokoić się |
| utonkać się | umoczyć się / utopić się |
| wajcha | zwrotnica |
| wećpić | wrzucić |
| weko | słój do zapraw |
| węborek | wiaderko |
| wiara | ludzie |
| wiks | lanie |
| winkiel | narożnik |
| wuchta | dużo np. wuchta wiary (dużo osób) |
| wyćpić | wyrzucić |
| wypindraczony | wystrojony |
| znorać się | ubrudzić się |
| zyzol | zezowaty |
| żgak | kolec |
| żybura | mętna ciecz |
Są to jedne z najbardziej popularnych słów gwarowych. Jest ich o wiele więcej, znasz je wszystkie 🙂 ?
Zobacz także:


